• BENVIDOS Ó BLOG DE RAFA QUINTÍA

  • SOBRE O AUTOR

  • © Fotografías blog: Rafa Quintía

  • MARIÑA: DE DEUSA A SANTA

  • MONTE DAS CROAS: ANTROPOLOXÍA DUN CASTRO

  • ANÁLISE ESTRUTURAL E SIMBÓLICA DO MITO DA MOURA

  • LA HISTORIA DE GALICIA EN 50 LUGARES

  • USO SIMBÓLICO DO CUARZO NA CULTURA GALEGA. Aspectos etnográficos e arqueolóxicos

  • PATRIMONIO INMATERIAL DE SAN MARTIÑO DE SALCEDO

  • ALICORNIO. O PODER DO CORNO DE UNICORNIO NA MEDICINA TRADICIONAL GALEGA

  • A NOSA SEÑORA DA LANZADA. Estudio antropológico de un santuario costero.

  • PARA CANTAR VEÑO EU! Unha viaxe pola cultura musical galega da man dos Chichisos

  • DE VELLO, GAITEIRO! Biografía do grupo de música tradicional Os Chichisos

  • DEUSES, MITOS E RITOS DO MONTE DO SEIXO. Unha proposta interpretativa en clave céltica.

  • Á SOMBRA DE BOUZA PANDA. Poemario de trincheira e maldizer

  • MUÍÑOS, A MEMORIA DA AUGA.

  • Documental “SETE CAMIÑOS. ENCRUCILLADA DO TEMPO”

  • Documental “COMUNEIROS. Cen anos de vida e loita polo monte de Salcedo”

  • Documental “Monte do Seixo. A Montaña Máxica”.

  • Curtametraxe documental “NOITE DE REIS COS CHICHISOS”

  • A PEDRA DO FUNDAMENTO

  • “FEITO NA CASA”

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº6

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº5

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº4

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº3

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº2

  • “FOL DE VELENO. Revista de Etnografía e Historia de Galiza”. Nº1

  • ALBIÓN GALAICA

  • “GALICIA ENCANTADA: O país das mil e unha marabillas”

  • “OS MOUROS E AS MOURAS: MÁXICOS ENIGMÁTICOS DA MITOLOXÍA POPULAR”. Actas das V Xornadas de literartura de tradición oral.

  • POEMARIO DOS GAFOS. Obra colectiva.

  • CATÁLOGO-GUÍA do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños

  • AS PONTES DE PONTEVEDRA. Libro da exposición do mesmo nome. (Obra colectiva)

  • ATAS DAS JORNADAS DA LITERATURA GALAICO-PORTUGUESA 2012-2014

  • ACTAS DAS II XORNADAS SOBRE O ENTROIDO DE GALIZA

  • ACTAS DAS I XORNADAS SOBRE O ENTROIDO DE GALIZA

  • ENTRADAS POR ORDE CRONOLÓXICA

  • CONTADOR

    • 113,436 hits
  • Follow Á Sombra de Bouza Panda on WordPress.com

SAN BRAIS, AVOGOSO DOS MALES DA GORXA (Artigo no Diario de Pontevedra)

Artigo publicado esta semana no suplemento Revista do Diario de Pontevedra co gallo das festas de San Brais.

san brais

San Brais, avogoso dos males da gorxa

Rafael Quintía Pereira 

Á romería de San Brais, no barrio do mesmo nome en Salcedo, acoden cada ano centos de fieis na procura da divina intervención do santo para curar as súas doenzas, fundamentalmente, de gorxa. Na capela de san Brais había costume o día do santo de ir medir o pescozo cun cordón de cera que depois se deixaba ardendo a xeito de exvoto. O contacto con esta sorte de cadea de cera garantía a protección anual do devoto fronte ós males da gorxa. De igual xeito se fai noutras ermidas da contorna dedicadas a este santo. Tamén é costume pasar panos pola imaxe do santo co aquel de “impregnalos” do seu poder divino e protector. Estes panos logo son levados para a casa como poderosos amuletos, pois estiveron en contacto directo co sacro.

IMG_3897

Pero, de onde lle vén ao santo esta fama de avogoso para os males da gorxa? Botemos man da súa haxiografía para esclarecer este peculiar vínculo. Brais de Sebaste, San Brais, foi médico e bispo de Sebaste, na Capadocia, actual Turquía.  Viviu como eremita nunha cova situada no monte Argeus e era coñecido polo seu don  para a curación milagrosa pola imposición de mans, praxis que exercía con todo aquel que se lle achegase, fose persoa ou animal. Conta a tradición que salvou a vida dun neno que se estaba a afogar debido a unha espiña de peixe que se lle atravesara na gorxa. A raiz deste episodio pasou a ser considerado avogoso para as doenzas de gorxa. De feito hoxe é patrón dos laringólogos. Esta sería tamén a orixe do costume de bendicir as gorxas o día da súa festa o tres de febreiro.

san brais

A ermida de San Brais de Salcedo, localizada sobre un outeiro na faldra do Monte dos Penedos —antigo asentamento castrexo—,  constitúe un verdadeiro santuario, un lugar sacro e de peregrinación onde cada ano acoden miles de devotos, uns en acción de grazas ou penitencia polos milagres e dons recibios do santo, e outros na procura da ansiada intervención de San Brais para sandar as súas doenzas ou para que se lle cumpran as súas demandas e rogativas. O santuario de San Brais pendúrase protector sobre a vila de Pontevedra, ancorado no remate da cordal do Morrazo. Unha cordal sacra, inzada de túmúlos megalíticos e que comeza no fabuloso santuario galaicorromano do Facho de Donón e poderiamos dicir que remata no santuario cristián de San Brais de Salcedo.

 san blas

A pequena pero fermosa ermida de San Brais foi erixida en honor ao culto a San Brais, de aí a súa posición preferente na fachada do templo, nun fornelo sobre a porta principal. A ermida de San Brais, orientada coa súa cabeceira cara ao nacente —a Xerusalén celestial—, é un templo de estilo gótico, cuxa orixe non está moi clara pero da que  si se sabe que foi, cando menos,  remodelada no século  XVIII, pois no seu interior figura unha inscrición co ano 1762 como data fundacional.

 capela san brais

Para o bo observador estou certo de que algo chamará a súa atención na fachada do templo. A ambos os dous lados da espadaña e nos remates superiores das esquinas da fachada figuran dúas esculturas de pedra. A da esquerda corresponde a Santo Antón Abade acompañado do seu porco, considerado o santo protector dos animais domésticos e unha das advocacions máis importantes do santoral tradicional galego, algo comprensible nunha sociedade tradicional rural e campesiña como era a nosa. A estatua da dereita representa a imaxe dun santo bispo non identificado. Esta rica e infrecuente ornamentación da fachada nunha ermida destas características hai que atribuíla, posiblemente, á reutilización de imaxes provenietes da desaparecida ermida dos Santos, localizada en Mollabao. Malia que non puiden verificar documentalmente este feito, estudando as láminas antigas que hai sobre aquela antiga ermida de Mollabao pódese comprobar como o templo estaba rodeado de columnas coroadas con imaxes de santos dunha feitura moi similar os que vimos de describir, algúns dos cales pobablemente foron reinstalados na veciña ermida de San Brais.

 os santos

Os Santos de Mollabao (1906). Obra de Federico Alcoverro López

Así que quen se achegue este ano á ermida de San Brais en Salcedo poderá —quizais— curar dos males da gorxa, coñecerá un dos santuarios con máis devoción do noso concello e, se é observador, poderá descubrir, quen sabe, o que queda daquela hoxe esquecida ermida dos Santos. De paso, se adiviña a quen representa a estatua do santo que enfeita o lado dereito da fachada pois mellor que mellor. Xa sexa por fe ou por interese en afondar no coñecemento antropolóxico do noso pobo coido que como plan para un domingo de inverno non está mal. Aí queda, pois, a proposta.

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: