• BENVIDOS Ó BLOG DE RAFA QUINTÍA

  • SOBRE O AUTOR

  • © Fotografías blog: Rafa Quintía

  • MARIÑA: DE DEUSA A SANTA

  • MONTE DAS CROAS: ANTROPOLOXÍA DUN CASTRO

  • ANÁLISE ESTRUTURAL E SIMBÓLICA DO MITO DA MOURA

  • LA HISTORIA DE GALICIA EN 50 LUGARES

  • USO SIMBÓLICO DO CUARZO NA CULTURA GALEGA. Aspectos etnográficos e arqueolóxicos

  • PATRIMONIO INMATERIAL DE SAN MARTIÑO DE SALCEDO

  • ALICORNIO. O PODER DO CORNO DE UNICORNIO NA MEDICINA TRADICIONAL GALEGA

  • A NOSA SEÑORA DA LANZADA. Estudio antropológico de un santuario costero.

  • PARA CANTAR VEÑO EU! Unha viaxe pola cultura musical galega da man dos Chichisos

  • DE VELLO, GAITEIRO! Biografía do grupo de música tradicional Os Chichisos

  • DEUSES, MITOS E RITOS DO MONTE DO SEIXO. Unha proposta interpretativa en clave céltica.

  • Á SOMBRA DE BOUZA PANDA. Poemario de trincheira e maldizer

  • MUÍÑOS, A MEMORIA DA AUGA.

  • Documental “SETE CAMIÑOS. ENCRUCILLADA DO TEMPO”

  • Documental “COMUNEIROS. Cen anos de vida e loita polo monte de Salcedo”

  • Documental “Monte do Seixo. A Montaña Máxica”.

  • Curtametraxe documental “NOITE DE REIS COS CHICHISOS”

  • A PEDRA DO FUNDAMENTO

  • “FEITO NA CASA”

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº6

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº5

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº4

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº3

  • “FOL DE VELENO. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza”. Nº2

  • “FOL DE VELENO. Revista de Etnografía e Historia de Galiza”. Nº1

  • ALBIÓN GALAICA

  • “GALICIA ENCANTADA: O país das mil e unha marabillas”

  • “OS MOUROS E AS MOURAS: MÁXICOS ENIGMÁTICOS DA MITOLOXÍA POPULAR”. Actas das V Xornadas de literartura de tradición oral.

  • POEMARIO DOS GAFOS. Obra colectiva.

  • CATÁLOGO-GUÍA do Espazo Natural e Arqueolóxico dos Sete Camiños

  • AS PONTES DE PONTEVEDRA. Libro da exposición do mesmo nome. (Obra colectiva)

  • ATAS DAS JORNADAS DA LITERATURA GALAICO-PORTUGUESA 2012-2014

  • ACTAS DAS II XORNADAS SOBRE O ENTROIDO DE GALIZA

  • ACTAS DAS I XORNADAS SOBRE O ENTROIDO DE GALIZA

  • ENTRADAS POR ORDE CRONOLÓXICA

  • CONTADOR

    • 113,436 hits
  • Follow Á Sombra de Bouza Panda on WordPress.com

CANDO CASTELAO BEBEU NA FONTE DE PAMOURO

Hoxe cúmprense 66 ano do pasamento de Alfonso Daniel R. Castelao. Sirva este relato como a miña sentida homenaxe.

99000100.01

Castelao fotografiado por Pintos. 1931. Fonte: http://www.museo.depo.es

CANDO CASTELAO BEBEU NA FONTE DE PAMOURO

No ano 1916 Castelao trasládase a Pontevedra para ocupa-la súa praza como funcionario de estatística. Aquí viviu durante 20 anos e, á parte da súa vida cultural e política, soubo descubrir e gozar coma ninguén da beleza e da calma dos máxicos recunchos agochados nas nosas parroquias. Xa estando no exilio en Bos Aires, lembrando os seus anos pontevedreses, escribiu uns emotivos e fermosos textos sobre esta cidade e os seus arredores, recollidos no seu libro “As Cruces de Pedra na Galiza”. A continuación reproducimos ese fragmento do libro:

castelao_caricatura

Castelao, autocaricatura

Eu vivín longos anos de ledicia en Pontevedra, aferrado á fermosura dos seus arredores, coma quen non pode desprenderse dos brazos mornos dunha noiva. Eu débolle a Pontevedra o mellor da miña vida e agora padezo saudades da súa paisaxe, tristuras de non vela i espranzas de retornar a ela.

Empezo a ser vello e a vivir de recordos. Algunhas veces acode á miña memoria un cantar de requintada morriña.

Vai tan lonxe a mocedade, está tan perto o meu fin, que ás veces sinto vontade de poñer loito por min. Pero non é que eu enloite o meu esprito porque a mocedade fuxise de min. Eu apénome de non poder ir a Pontevedra, que é unha fonte de xuventude, onde se curan os alifaces da vellez. Volver a Pontevedra sería mesmo que recobrara a mocedade perdida. E así como anteo revivía ao caer ao chan e soio morreu por non poder tocar terra, así eu me libraría da vellez con soio pisar terra pontevedresa. Penso que si morrese no desterro, os meus osos non se deixarían consumir até que algún anaquiño d-eles chegase a Pontevedra. Entón a miña alma cantaría gozosa este cantar. Xa morrín, xa me enterrei, e agora xa estou eiquí. Nin a terra me comíasen despedirme de ti

Todo, todo, pode acabarse en min, menos o amor que sinto por Pontevedra. Vivo ou morto, alá irei como se di que van os romeiros a San Andrés de Teixido, que “alá van de mortos se non van de vivos”. Pero eu espero chegar vivo parra curarme das inxurias do tempo. E non entanto vou coa imaxinación …

Para ensoñar mundos de absoluta felicidade, Libre de carne mortal que afoga a vida dos Vellos, eu séntome á beira do Lérez. Pouso os meus pensamentos nas beiras das augas, como as ponlas caidas dos albres que dan sombra. Estou alí horas e horas, ensumido en min mesmo. Deste xeito participo da ledicia de San Amaro, cando estivo trescentos anos asexando o paradiso a través dun buratiño dunha porta. Ou como Don Ero, o fundador de Armenteira, que tamén estivo trescentos anos escoitando a un paxariño.

Para sentir o orgullo de ser fillo da terra máis fermosa do mundo, eu rubo ao pinal de Matalobos, que está enriba da eirexa de Salcedo. Séntome nas pedras do valado, e chanto os ollos na ría que durme antre veigas e florestas. Asisto a transformación d-un día de Sol en noite de luar. Alí sinto como en ningures a necesidade cósmica da patria e sei que son un anaquiño de eternidade galega. ¡Meu Pontevedra!

7

                    Antigo caserón da familia De la Sota no piñeiral de Matalobos

Vemos neste fermoso fragmento o amor que sentiu Castelao pola Boa Vila e os momentos de paz e emoción que pasou na parroquia de Salcedo, contemplando o solpor dende o alto do monte de Matalobos, sentado no vello valado de pedra que hoxe discorre pola croa do que antano foi un castro, o castro dos Penedos.

3

Muro de pedra no monte dos Penedos onde posiblemente sentaba Castelao

Durante o traballo de campo que realicei para escribir o meu libro Patrimonio Inmaterial de San Martiño de Salcedo tiven a sorte de recoller algunhas lembranzas aínda vivas, e transmitidas oralmente durante décadas, daqueles paseos de Castelao pola parroquia de San Martiño. Así, din os veciños de Matalobos, e aquí é onde empeza a verdadeira crónica histórica e popular da relación de Castelao e esta parroquia de Salcedo, que cando o insigne artista e político subía polo vello camiño de Matalobos, a encosta do camiño e o esforzo físico realizado facía necesario, ou cando menos aconsellable, rehidrata-lo corpo trala camiñada. Así que Castelao acostumaba parar a coller folgos e refrescarse na Fonte de Pamouro, fonte estreitamente vencellada a unha fermosa lenda de mouras da que falarei noutro momento. Recobradas as forzas continuaba cara ó seu lugar predilecto da parroquia: o piñeiral de Matalobos, onde sentado nas pedras do muro contemplaba o solpor do día e a máxica morte do Sol sobre o antigo e indomable Atlántico.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Fonte de Pamouro

E eu pregúntome, se san Ero da Armenteira albiscou o paraíso tras o seu encontro con aquel misterioso paxariño de trino embriagador, é posible que Castelao atopase á Moura, que un día foi por auga a esta fonte, e do seu máxico encontro nacese o seu amor por esta terra e esta vila? É posible que fose o feitizo dunha fermosa e poderosa Moura o que outorgou a Castelao o don da creación e a lucidez do seu pensamento e da súa obra? Quen sabe, cousas máis raras se teñen visto. Eu por se acaso, de cando en vez, dou un paseo pola zona non vaia ser que se me pegue algo do feitizo.

8

A Moura. Debuxo de Miryam Quintía

Tamén se conta, esa é a memoria colectiva desta parroquia pontevedresa, que o ilustre Castelao, nos seus paseos pola parroquia de Salcedo, adoitaba sentar a descansar baixo a sombra do colosal eucalipto de Matalobos, un dos exemplares de eucalipto máis antigos de Galicia e, quizais, dos poucos que habería que conservar.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Eucalipto de Matalobos

Así que cando estean de paseo por Matalobos e pasen baixo a sombra do magno eucalipto, beban na Fonte de Pamouro ou senten a descansar no muro de pedra e brión do monte dos Penedos quizais podan sentir ao seu carón a alma inmorrente dun dos grandes e xenerosos. Un eterno Castelao que hai 100 anos tivo a ben pasear por estes lares e soñar cunha terra renacida mentres contemplando o devalo do Sol no horizonte neste confín dos verdes castros.

DSC_6420

Solpor dende o piñeiral de Matalobos (monte dos Penedos)

 

BIBLIOGRAFÍA:

Textos extraídos do meu libro: Patrimonio Inmaterial de San Martiño de Salcedo.

 

%d bloggers like this: